و الحفظة ، ان كان منفردا بالصلاة فتسليمة واحدة تجاه القبلة و يشير بها ذات اليمين و ان كان اماما فواحدة تجاه القبلة عن اليمين ، و ان كان مأموما فواحدة ذات اليمين و اخرى ذات الشمال « 1 » . و مقتضاى اين كلام اين است كه منوى مكلف از ضمير مخاطب جناب رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و آل أطهار آن سرور و حفظهء از ملائكه است ، و اين را قصد مىنمايد در همان تسليم واجب ، و ظاهر كلام اين است فرقى در اين باب ما بين منفرد و امام و مأموم نيست ، يعنى منوى در هر سه حالت منحصر است در آنچه مذكور شد ، مضايقه از أصل مطلب نداريم ، چنانچه وجه آن اشاره خواهد شد ، لكن تشكيك در انحصار مقصود در حق امام و مأموم است در آنچه مذكور شده چنانچه بيان خواهد شد ، وجه مقصود بودن حفظه در اين مقام ظاهر است نظر به حضور آنها . و اما وجه مقصود بودن فخر كائنات و آل أطهار آن جناب در ضمن صيغهء تسليم ، شايد وجه آن اشتمال صلوات ثابته در تشهد بر آن جناب و آل ايشان بوده باشد ، همين قدر كفايت مىكند در قصد نمودن ايشان در اين مقام در ضمن صيغهء السلام عليكم . قول سوم : ظاهر مىشود از مرحوم علامه در منتهى ، حاصل آن اين است كه منفرد قصد مىنمايد ملكين را ، و امام به علاوهء ملكين قصد مىنمايد مأمومين را ، و مأموم به علاوهء ملكين قصد مىنمايد هر كس را كه با او هست ، اين است كلام آن مرحوم در كتاب مذكور ، دور نيست مراد از هر كس كه با مأموم هست امام و كل مأمومين بوده باشد ، خواه با او در يك صف بوده باشد يا خير . قول چهارم : قولى است كه ظاهرا مىشود از مرحوم علامه در قواعد حاصل

--> « 1 » كافى أبى الصلاح ص 120 .